1982 Ezan Saatleri Değişti Mi?
Herkese merhaba! İzmir’de, sıcak bir yaz günü akşamını geçirirken, hem sokakta hem de kafamda bir sürü şey dönüp duruyor. Bugün aklıma garip bir soru takıldı: 1982 ezan saatleri değişti mi? Evet, düşündüm, çünkü bazen kafama takılan bir soru beni bir anlık derin düşüncelere sokar. Ama işte bu soru da bana, hem komik hem de düşündürücü bir şekilde geldi. Çünkü 1982 yılı, benim doğumumdan epey önce, ama bir şekilde bu sorunun cevaplanması gerektiğini hissediyorum. Hadi bakalım, biraz mizah ve biraz da derinlik ile konuyu inceleyelim.
1982 Yılı ve Ezan Saatleri: Ne Değişti?
Öncelikle, 1982 yılında ezan saatleri ile ilgili bir değişiklik olup olmadığına dair soruyu açalım. Bunu sormama neden olan şey, aslında geçen gün bir arkadaşımın söyledikleriydi. “Abi, eskiden ezan saatleri sabah 5’te okundu, şimdi 6:30 falan. 1982 yılında bir şeyler değişmiş galiba.” Dedim, “O ne ya? Neden 1982?” Çünkü hepimizin bildiği gibi, sabahları daha geç kalktığımız zaman, bazen her şeyin saatini değiştirmek isteriz; belki de o zamanlar bu işler gerçekten değişmiştir.
Sonra hemen biraz araştırdım ve aslında 1982 yılındaki değişiklikleri buldum. Bu dönemde, Türkiye’deki ezan saatlerinin doğru bir şekilde ayarlanabilmesi için, Diyanet İşleri Başkanlığı, ezan saati uygulamalarını belirleyen ve güneşin konumuna göre zamanın hesaplandığı bir düzenleme getirmiş. Tabii ki bu, günümüzde kullandığımız dijital saatlerle çok da alakalı değil, ama bu düzenleme 1980’lerin başlarında önemliydi.
O zamandan önce, ezan saati çok fazla lokal bir şekilde, camilere yakın yerel saatlere göre düzenleniyordu. Ancak 1982’de, ezan saati, Türkiye çapında daha standart hale getirilmiş ve böylece bir yerden başka bir yere geçerken “acaba ezan ne zaman okunuyor?” sorusunun cevabı daha kolay bulunur olmuştu.
Sabahları Yavaş Kalkmanın Hikayesi
Şimdi, kafama takılan bir başka şey de şu: 1982’de ezan saatleri değişti ama biz hâlâ 6:30’da uyanan, 9:00’da işe gitmeye çalışan insanlar değil miyiz? Gerçekten sabahları uyanmak, çoğu zaman bir savaş gibi oluyor. Bazen, saat 6:00 olmasına rağmen “yok ya, ben bunu kesin 5 dakika daha erteleyeceğim” diye düşünüyorsun. Hani bazen sadece 5 dakika diye kendini kandırırken, bakmışsın bir saat geçmiş, “Ahhh! Ezan duydum, daha yeni uyandım!”
Bunu düşündüm de, 1982’de ezan saatleri değişse de, aslında bizim içsel biyolojik saatimiz hiçbir zaman değişmedi. Sabahları uyandığında, iç sesin sana hala aynı şeyleri söylüyor: “Kalk, geç kaldın.” “Yok, bir 5 dakika daha…” İşte bu yüzden, bazen 1982 ezan saatleri ile bizim uyandığımız saatlerin pek de uyumlu olmadığını kabul etmek gerek.
“Ezan Saati Değişti Mi?” Sorusu Üzerine Sohbet
Geçen gün, yine bu konu hakkında arkadaşım Arda’yla sohbet ediyordum. O da tıpkı benim gibi fazla düşünmeden de konuşabilen bir arkadaşım. Konuşmanın hızına yetişmek, neredeyse imkansız. İşte bir örnek:
Ben: “Arda, ezan saatlerinin 1982’de değiştiğini duydun mu?”
Arda: “Haaa, ne yani? Ezan saati değişti mi? O zamanlar takvim mi vardı ki? Bizim eski mahalledeki müezzin bir saatlik bile geç okurdu zaten.”
Ben: “Yani… Sonuçta, 1982’de bütün Türkiye için merkezi bir saat uygulaması başlatıldı. Ama işte, bu kadar ciddi bir değişiklik yapınca da… Sabah namazını kaçırdım demek daha kolay oluyor!”
Arda: “Bence teknoloji ilerledikçe her şeyin saati değişiyor. Ama bizim kendi saatimiz ne zaman değişecek?”
Ben: “Aynen. Sabaha doğru biyolojik saatin biraz daha geç başlamasına izin vermek gerek…”
Arda: “Gerçekten, her sabah yataktan kalkmak, ezanı duymak ve uyanmak bir savaşa dönüşüyor.”
Ve işte böyle, Arda ile bu muhabbetin içinde kaybolmuşken, 1982 yılında yapılan değişiklikleri düşündükçe, hayatımın bir parçası gibi hissediyorum. Çünkü, sabahları alarm sesi ile uyanmak, bazen ezanın bile sesini bastırabiliyor.
1982 Yılı ve Toplumda Değişim
Sonuç olarak, 1982’de ezan saati uygulamasındaki değişiklikler belki de çok önemliydi, ama bence o kadar büyük değişimler olsa da, insanların sabah kalkma alışkanlıkları ve saatlere bakış açıları değişmedi. Teknolojik gelişmeler ve yaşam tarzındaki değişiklikler, insanların alışkanlıklarını değiştirse de, bazen en basit şeyler (mesela sabah namazını kaçırmamak için uyanmak) aynı kalabiliyor.
Evet, belki de 1982 ezan saatleri değişti ama bu değişim, bizlerin hayatına çok büyük bir etkisi olmadı. Sabahları uyandığımızda, yine aynı sesler, aynı düşünceler ve aynı içsel mücadeleler devam ediyor. Yani, belki de esas değişim, sabahları biraz daha erken kalkabilmekte gizlidir.
Sonuç Olarak…
1982’de ezan saatleri değişti mi? Evet, hem de nasıl! Ama günümüz dünyasında, sabahın erken saatlerinde hala aynı kafa karışıklıkları ve sabahları geç uyanma problemiyle mücadele etmeye devam ediyoruz. Belki de esas değişim, zamanın doğru bir şekilde yönetilmesinden ziyade, içsel saatimizi biraz daha düzene sokmakta olabilir. Kim bilir?